Rolbeschrijving laboratoria bij het bevolkingsonderzoek Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie. Per aandoening wordt beschreven wat de taken van het laboratorium zijn.

Nadat de zwangere is voorgelicht, zorgt de verloskundig zorgverlener voor bloedafname. Het laboratorium screent op hepatitis B, hivHumaan immunodeficientie virus , syfilis (lues), en bepaalt de aan- of afwezigheid van het Rhesus (D)-en Rhesus (c)-antigeen (respectievelijk RhD en Rhc), irregulaire erytrocyten antistoffen (IEAIrregulaire erytrocytenantistoffen ) en de ABO-bloedgroep. 

Kerntaken laboratorium

De kerntaken van het laboratorium zijn:

  1. de verloskundig zorgverlener ondersteunen bij de screening met informatie, aanvraagformulieren (volgens landelijk afgesproken eisen) en indien nodig afnamemateriaal;
  2. de zwangere bloedafname aanbieden op een voor haar goed bereikbare plaats en tijd;
  3. de bloedmonsters onderzoeken conform de betreffende richtlijnen;
  4. de verloskundig zorgverlener tijdig duidelijkheid verschaffen over eventuele klinische implicaties van een laboratoriumuitslag door betrouwbare uitslagen te leveren, een eenduidige conclusie te vermelden en waar nodig te adviseren over bijvoorbeeld vervolgacties;
  5. het doen van een niet-anonieme melding bij de GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst binnen 24 uur als er sprake is van een infectie met het hepatitis B-virus, waarbij HBsAgHepatitis B surface-antigeen: marker besmettelijkheid is aangetoond en bevestigd;
  6. RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu-DVPDienst Vaccinvoorziening & Preventieprogramma’s voorzien van testuitslagen met een eenduidige conclusie per aandoening en gegevens van de zwangere volgens landelijke afspraken, mede het oog op procesbewaking en programma-evaluatie. Labuitslagen worden gebundeld aangeleverd.

Samenwerkingsovereenkomsten

Sinds 2010 heeft het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu na een jarenlange samenwerking met vele medisch microbiologische en klinisch chemische laboratoria in Nederland in het kader van de Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie (PSIEBevolkingsonderzoek Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie ), besloten de samenwerking met genoemde laboratoria verder te formaliseren door het afsluiten van samenwerkingsovereenkomsten met de individuele laboratoria. De tekst van de overeenkomst is opgesteld en vastgesteld door een werkgroep met vertegenwoordigers van NVMMNederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie , NVKCNederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde , SanquinVoorheen CLB (Centraal Laboratorium van de Bloedtransfusiedienst van het Nederlandse Rode Kruis) te Amsterdam, één van de twee centrale laboratoria op het gebied van erytrocytenimmunisatie. /BIBOBijzonder Instituut voor Bloedgroepenonderzoek, Universitair Medisch Centrum Groningen. Een van de twee centrale laboratoria op het gebied van erytrocytenimmunisatie. , en alle betrokken afdelingen van het RIVM en vervolgens voorgelegd aan de besturen van de NVMM en NVKC. De besturen van beide verenigingen zijn voorstander van het maken van heldere contractuele afspraken en ondersteunen dit initiatief van het RIVM.

De belangrijkste onderwerpen uit de samenwerkingsovereenkomst zijn:

  • het werken met geaccrediteerde laboratoria (of in aanvraag voor accreditatie),
  • laboratoria leveren gegevens gebundeld aan pér zwangere (het RIVM doet alleen zaken met het hoofdlaboratorium, ook als onderdelen worden uitbesteed),
  • laboratoria voorzien een uitslag van een eenduidige conclusie per aandoening (het laboratorium is verantwoordelijk voor de definitieve conclusie per aandoening (deze moet niet getrokken worden door RIVM op basis van onderliggende testuitslagen) en
  • het elektronisch aanleveren van gegevens aan het RIVM via een MEDLAB-bericht.

Per 1 januari 2013 is het merendeel van de samenwerkingsovereenkomsten tussen RIVM en de laboratoria verlengd, waarbij enkele passages betreffende aanleveren van BSNBurger Service Nummer, instuurtermijn van facturen, procedures restmateriaal en het aanleveren van de eindconclusie zijn gewijzigd en vastgelegd in een annex. In 2013 is in samenspraak met de Werkgroep Laboratorium een format opgesteld waarmee zorgvuldig gemonitord kan worden of alle laboratoria voldoen aan genoemde aangescherpte aandachtspunten en gestelde kwaliteitseisen.

Per 1 januari 2016 zijn de overeenkomsten met de laboratoria wederom verlengd en zijn gewijzigde afspraken vastgelegd in een nieuwe annex.

Elektronische berichtgeving 

De uitrol van het Plan van aanpak elektronische berichtgeving PSIE door RIVM-DVPDienst Vaccinvoorziening & Preventieprogramma’s (implementeren van elektronische berichtgeving van laboratoria naar PraeventisLandelijk elektronisch informatiesysteem dat door RIVM-DVP (voorheen RIVM-RCP/IOD) in 2005 in gebruik is genomen voor de registratie van gegevens van PSIE, NHS en RVPRijksvaccinatieprogramma. Praemis is het bijbehorende management informatie systeem. door gebruik te maken van een MEDLAB bericht) is een langdurig proces geweest maar nadert de eindfase. Sinds 2011 is elektronisch aanleveren via een MEDLAB bericht mogelijk voor de systemen GLIMS, LABOSYS, MICROS, UNILAB, MOLIS, en TD. Inmiddels wordt door >99% van de laboratoria elektronisch aangeleverd.  Alle uitslagen van het 27e week onderzoek (totaal 34% van de zwangeren) worden elektronisch aangeleverd door Sanquin door middel van een XML bericht.

Tarieven PSIE

In 2016 is in overleg met VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport – en in afstemming met veldpartijen – besloten dat voor het bevolkingsonderzoek PSIE vanaf 2017 een eigen RIVM/VWS tarief gehanteerd zal worden voor het laboratoriumonderzoek in plaats van de NZA tarieven – vastgesteld voor de eerstelijnsdiagnostiek – te volgen. De definitieve tarieven worden jaarlijks aan het eind van het jaar formeel door VWS vastgesteld. Deze tarieven zijn te vinden op de website van het RIVM.